Waarom betekenisgedreven ondernemers vastlopen terwijl hun missie helder is

Over de spanning tussen idealen, geld verdienen en persoonlijke patronen.

Er komen steeds meer ondernemers met een maatschappelijke missie. Gedreven mensen die iets in de wereld willen veranderen. Omdat ze zelf iets hebben meegemaakt of zelf een verandering hebben doorgemaakt die helpend was. Hun missie staat als een huis alleen blijft het geld verdienen in veel gevallen achter. En wat ze ook doen, het verandert weinig. De klanten blijven vaak weg of het is niet voldoende om ervan te kunnen leven. Wat gaat er mis? Wat als de missie zelf inmiddels onderdeel is geworden van het patroon waarin de onderneming vastloopt?

Wanneer jouw idealen je gevangenhouden

‘Betekenisgedreven ondernemerschap’, ‘sociaal ondernemen’ of ‘impact-ondernemen’ zoals we het noemen, ontstaat vaak vanuit een diepgevoelde betrokkenheid bij de wereld. Je ziet iets wat anders kan, iets wat aandacht verdient of wat in de bestaande manier van werken nog onvoldoende ruimte krijgt. Dat is vaak het onderliggende verlangen om iets positiefs bij te dragen aan de wereld.

Wanneer je een ondernemer bent met een maatschappelijke missie, voel je je betrokken. Jouw betrokkenheid brengt mensen in beweging en jijzelf bent het instrument voor de verandering die je voorstaat. Jij bent immers de basis van de onderneming. Jij bént als het ware jouw onderneming. Dat kan ertoe leiden dat jouw missie meer is dan een richtinggevend uitgangspunt. Jouw missie wordt een belangrijk onderdeel van jouw zelfbeeld.

Zonder dat je het door hebt, kunnen jouw bewuste en onbewuste overtuigingen ervoor zorgen dat je jezelf vastzet in je onderneming en jouw missie.

Wanneer dit gebeurt, kunnen de zakelijk keuzes die je maakt ook een persoonlijke lading krijgen. Bijvoorbeeld wanneer je een prijs verhoogt, kan dat voelen alsof je afstand neemt van de mensen die je wilt helpen. Wanneer je een klant weigert kan dat ongemakkelijk voelen, bijna alsof je verraad pleegt aan je maatschappelijke betrokkenheid. Financieel succes kan verkeerd voelen, omdat je de overtuiging hebt dat wanneer je van betekenis bent, je dat niet kunt verenigen met persoonlijk gewin.

Zonder dat je het door hebt, kunnen jouw bewuste en onbewuste overtuigingen ervoor zorgen dat je jezelf vastzet in je onderneming en jouw missie. Mag je dan groeien van jezelf in relatie tot die idealen? Hoeveel ruimte geef je jezelf daarin?

De morele lading van geld verdienen

Voor veel betekenisgedreven ondernemers speelt geld een andere rol dan de traditionele ondernemers. Geld is voor betekenisgedreven ondernemers een middel om de missie te realiseren in plaats van dat het in de eerste plaats gaat om geld verdienen vanuit bestaanszekerheid. In onze economische geschiedenis werden maatschappelijke en menselijke waarden vooral ondergeschikt gemaakt aan het financiële rendement. Wanneer je vanuit idealen onderneemt, wil je vaak juist op een andere manier van waarde zijn en waarde creëren. Dat maakt de verhouding tot geld anders dan we decennialang gewend zijn. Het valt mij op hoe vaak betekenisgedreven ondernemers hun tarieven laag houden, extra werk doen, vaak met gratis opdrachten beginnen en zelf vooral vanuit schaarste leven. Terwijl er met hun betrokkenheid niets mis is.

Wanneer je in je onderneming structureel meer geeft dan je aankunt, raak je vroeg of laat uitgeput.

Wanneer je in je onderneming structureel meer geeft dan je aankunt, raak je vroeg of laat uitgeput. Het zou kunnen dat je de prijs betaalt met je energie, je vrijheid of zelfs met je gezondheid. Daarmee doe je jezelf enorm tekort. Tijd dus om te kijken wat er ten grondslag ligt aan jouw zelfopoffering. Een andere tijd vraagt ook om je eigen verhouding tot ontvangen, verdienen en financiële verantwoordelijkheid onder ogen te zien.

De verborgen loyaliteit aan wie je ooit moest zijn

Onder al die zichtbare keuzes die je maakt als ondernemer bevindt zich vaak een wereld van persoonlijke patronen. Manieren van denken en handelen die veel eerder zijn ontstaan dan je onderneming zelf.

Misschien leerde je al als kind dat waardering voortkomt uit behulpzaamheid. Dat je vooral niet te veel ruimte moet innemen. Of dat hard werken vanzelfsprekend is en dat je pas tevreden mag zijn wanneer anderen dat ook zijn. Deze patronen werken door in je ondernemerschap. Ze kunnen je ver brengen. Je hebt daardoor ongetwijfeld kwaliteiten als betrokkenheid,

doorzettingsvermogen, gevoeligheid en verantwoordelijkheidsbesef ontwikkeld. Dat zijn ook eigenschappen die je maken tot een betekenis gedreven ondernemer. Maar is het helpend in hoe je nu je onderneming vormgeeft of kan je het zien als een begrenzing?

Wanneer je diep vanbinnen hebt geleerd dat geld verdienen iets is waarvoor je je moet verantwoorden, zal je steeds opnieuw allerlei redenen vinden om de financiële kant van je onderneming op de tweede plaats te zetten.

Wanneer je diep vanbinnen hebt geleerd dat geld verdienen iets is waarvoor je je moet verantwoorden, zal je steeds opnieuw allerlei redenen vinden om de financiële kant van je onderneming op de tweede plaats te zetten. Je missie staat altijd op één. Zo wordt behulpzaamheid de basis van betekenisvol ondernemerschap. Je behoefte om gezien te worden, krijgt vorm in je persoonlijke missie. Wat misschien begon als de angst om anderen teleur te stellen, uit zich nu als een diepgevoelde verantwoordelijkheid voor klanten en de samenleving. Dit maakt dat het zo lastig is om dit patroon te doorbreken. Jouw idealen zijn verbonden met de patronen die onbewust doorwerken. Je wilt trouw blijven aan je missie terwijl je ook trouw blijft aan een oude versie van jezelf.

Wanneer de missie groter wordt dan de ondernemer

Margaret Wheatley beschrijft organisaties vanuit het perspectief van levende systemen. Ze laat zien hoe organisaties zich ontwikkelen in een voortdurende wisselwerking tussen mensen, relaties en hun omgeving. Laten we eens kijken wat dat doet met ondernemingen die zijn ontstaan vanuit een persoonlijke missie.

Wat eerst goed werkte, kan in een latere fase beperkend worden. Je persoonlijke betrokkenheid kan doorslaan in controle. Zorgvuldigheid kan ervoor zorgen dat je geen keuzes kan maken. Of je behoefte om trouw te blijven aan je oorspronkelijke missie kan verhinderen dat er een natuurlijke nieuwe vorm komt.

In het begin vallen de ondernemer en de onderneming vaak vrijwel samen. De oprichter draagt het idee, onderhoudt de relaties, ontwikkelt het aanbod en neemt alle beslissingen. Dat is in de eerste fase dikwijls noodzakelijk. Maar naarmate een onderneming zich ontwikkelt, is er iets anders nodig. Wat eerst goed werkte, kan in een latere fase beperkend worden. Je persoonlijke betrokkenheid kan doorslaan in controle. Zorgvuldigheid kan ervoor zorgen dat je geen keuzes kan maken. Of je behoefte om trouw te blijven aan je oorspronkelijke missie kan verhinderen dat er een natuurlijke nieuwe vorm komt. Een levende onderneming vraagt om voortdurende afstemming op haar ontwikkeling en haar omgeving. Dat betekent ook dat je als oprichter je oorspronkelijke rol en missie onder de loep moet durven nemen. Soms betekent het zelfs dat je je rol of missie moet durven herzien.

Toen ik Pioniers Magazine in 2015 oprichtte, was het een tijdschrift voor vrouwen in de maatschappij. In leidinggevende posities of in rollen met een maatschappelijke missie. Ik had de missie om meer vrouwen te inspireren omdat ze zo weinig (met een achterstand op mannen) hun stem lieten horen in de maatschappij. Bij de eerste editie van het blad reageerden er voornamelijk mannen. Zij vonden het fantastisch! Maar zij stelden ook de vraag waarom er geen mannen in het blad stonden. Als redactie schakelden we razendsnel om er een M/V blad van te maken, want we zagen ook dat dit een nieuwe, betere route kon zijn. Waardoor juist ook vrouwen zich niet als uitzondering hoefden te voelen. En dat had succes. Het werd uiteindelijk gelezen door zowel mannen als vrouwen.

Kunnen schakelen met je omgeving is belangrijk in een levend systeem. De omgeving geeft altijd als vanzelf aan wat er anders kan en waar mogelijke oplossingen liggen.

Waarom lukt het mij niet om mijn betekenisvolle onderneming verder te laten groeien?

Ik vermoed dat dit de meest gestelde vraag is van ondernemers met een betekenisvolle missie. Stel jezelf eens de vraag of er oude, ingesleten patronen of overtuigingen zijn die een rem zetten op je ondernemerschap. Kijk vervolgens in welke fase je bedrijf zich bevindt. Ben je net begonnen of ben je al een aantal jaren onderweg? In het laatste geval kijk je of jouw rol nog wel past bij wat jouw onderneming nodig heeft. Kijk ook naar de signalen die je vanuit je klanten krijgt.

Klopt het product of de dienst die je aanbiedt met de vraag van je klant? Of bied je iets aan waar eigenlijk geen vraag naar is? Het zal je verbazen hoe vaak ik dit tegenkom bij ondernemers met een maatschappelijke missie. Soms ga je zo op in de passie voor je werk en het product of de dienst die je hebt ontwikkeld, dat je voorbijgaat aan de echte vraag van je doelgroep.

De volwassenheid van betekenisvol ondernemerschap

Is het mogelijk om jouw idealen vorm te geven met jouw missie en een financieel gezond bedrijf neer te zetten? Zeker kan dat! Dat vraagt dan wel om een volwassen houding tot geld, tot verantwoordelijkheid en tot jezelf. Waarbij je je eigen persoonlijke geschiedenis herkent in de keuzes die je vandaag maakt. Zodat je jouw onderneming kunt laten groeien met wat deze nodig heeft. Daarbij kun je het idee loslaten dat de waarde van jouw bijdrage aan de maatschappij zichtbaar wordt in hoeveel je bereid bent ervoor op te offeren.

Een betekenisvolle onderneming vraagt uiteindelijk om meer dan een heldere missie. Ze vraagt om een ondernemer die de ontwikkeling van zijn onderneming kan dragen, ook wanneer die ontwikkeling hem uitnodigt om voorbij zijn vertrouwde zelfbeeld te groeien.

Want zolang betekenisvol ondernemerschap afhankelijk blijft van persoonlijke uitputting, bouwen we op kleine schaal mogelijk precies die patronen na die we in de grotere samenleving willen veranderen. De werkelijke vernieuwing begint wellicht waar we bereid zijn die samenhang onder ogen te zien.

Een betekenisvolle onderneming vraagt uiteindelijk om meer dan een heldere missie. Ze vraagt om een ondernemer die de ontwikkeling van zijn onderneming kan dragen, ook wanneer die ontwikkeling hem uitnodigt om voorbij zijn vertrouwde zelfbeeld te groeien.

En misschien is juist dat de meest onderschatte kant van het nieuwe ondernemen: dat je onderweg niet alleen iets nieuws in de wereld brengt, maar ook afscheid kunt nemen van de manier waarop je tot nu toe hebt geleerd om van betekenis te zijn.

Maak werk van je idealen

Veel betekenisgedreven ondernemers herkennen het verlangen om met hun onderneming werkelijk iets bij te dragen. Tegelijkertijd ervaren ze hoe lastig het kan zijn om hun idealen te verbinden aan een gezonde economische werkelijkheid, waarin ook ruimte bestaat voor hun eigen ontwikkeling.

In de Challenge Maak werk van je idealen onderzoeken we deze samenhang. We kijken naar wat je wilt realiseren, welke persoonlijke patronen daarin meespelen en wat er nodig is om jouw idealen te verbinden aan een onderneming die je ook op langere termijn kunt dragen.

Doe mee aan de Challenge ‘Maak werk van je idealen’.