Waarom je voelt dat het oude systeem niet meer werkt en waarom dat klopt

Iets wat ooit vanzelfsprekend voelde, verliest zijn vanzelfsprekendheid. Je merkt het in kleine verschuivingen. In hoe je naar je werk kijkt, in de manier waarop je keuzes maakt, in de toon van gesprekken die je voert. Alsof je nog wel meedoet in hetzelfde spel, maar de regels je niet meer raken. Alsof het systeem nog draait, maar jij er niet meer helemaal in past. Herkenbaar?

Wat het verwarrend maakt, is dat er aan de buitenkant vaak weinig mis lijkt. Je bent al lange tijd ondernemer, alleen bots je tegen allerlei regels aan, of je voelt je missie niet meer zo. Of je bent leidinggevende of directeur en wordt telkens maar opgeslokt door de waan van de dag. Je komt niet toe aan waar je voor staat en waar je door gedreven werd toen je aan deze functie begon. Maar pas je daar nog wel? Of is het iets anders?

Wat je voelt, wil niet opgelost worden

In veel organisaties en ondernemingen wordt dit soort frictie benaderd als een probleem dat opgelost moet worden. Er wordt gezocht naar een volgende stap, een aanscherping, een verbetering. Een nieuwe strategie, coaching, een ander verdienmodel, efficiëntere processen, een volgende fase in leiderschap. En soms helpt dat. Alleen is het meestal van korte duur. Het brengt beweging en er lijkt wel even iets anders te zijn, maar het is niet blijvend.

Wat ónder de oppervlakte speelt, blijft vaak achterwege. En dat is nu precies waar je de meeste aandacht aan zou moeten geven. Wanneer er iets onder de oppervlakte speelt, en je niet weet wat het is, valt de samenhang weg. Of beter gezet, het ontbreken van een onderliggende coherentie die alles met elkaar verbindt, valt weg. Als dat er niet meer is, ontstaat er onrust. Je ziet dat niets meer op elkaar aansluit. Teams doen hun eigen ding, medewerkers vertrekken, je hebt moeite met het aantrekken van nieuw personeel. Of je onderneming gaat lange tijd goed en ineens niet meer. Zonder aanwijsbare reden.

Systemen dragen hun tijd in zich

De meeste systemen waarin we werken zijn niet neutraal. Ze zijn gevormd in een andere tijd, met andere aannames over hoe de wereld werkt. Een tijd waarin voorspelbaarheid een logische basis was, waarin controle houvast gaf en waarin optimalisatie leidde tot groei.

Die logica heeft ons ver gebracht. Maar ze draagt ook haar eigen grens in zich.

Je kunt blijven verbeteren, bijstellen en verfijnen, maar als het fundament zelf niet meer resoneert met de context, klopt het niet meer.

Want de context waarin we ons nu bewegen, is wezenlijk veranderd. Complexiteit laat zich niet meer terugbrengen tot lineaire modellen. Verandering voltrekt zich niet meer in overzichtelijke stappen. En betekenis laat zich niet vangen in efficiëntie.

In zo’n werkelijkheid begint iets te wringen. Je kunt blijven verbeteren, bijstellen en verfijnen, maar als het fundament zelf niet meer resoneert met de context, klopt het niet meer.

Soms vraagt een situatie niet om een oplossing, maar om het besef dat het kader zelf zijn tijd heeft gehad.

De stille intelligentie van spanning

Wat vaak wordt ervaren als twijfel, onrust of richtingloosheid, wordt zelden herkend als een vorm van informatie. Toch is dat precies wat het is. Een subtiele, maar uiterst precieze aanwijzing dat er iets niet meer klopt in de afstemming tussen jou en je werk, tussen wie je geworden bent en wat er van je gevraagd wordt.

We zijn gewend om te denken in termen van oplossingen, interventies, plannen. Terwijl wat hier speelt zich niet laat vangen in die logica.

Die spanning laat zien waar je uit fase bent geraakt. Waar een rol te smal is geworden. Waar een organisatie niet meer draagt wat er wil ontstaan.

We hebben te weinig taal ontwikkeld voor die laag. We zijn gewend om te denken in termen van oplossingen, interventies, plannen. Terwijl wat hier speelt zich niet laat vangen in die logica. Het vraagt om een ander soort luisteren. Niet naar wat er moet gebeuren, maar naar wat zich al aandient. Blijf doorlezen als je wilt weten hoe je die onderstroom kunt “lezen”.

Waar samenhang verdwijnt, ontstaat frictie

Wanneer richting ontbreekt, ligt dat zelden aan één onderdeel. Het zit in de manier waarop verschillende lagen niet meer op elkaar aansluiten. Waarden die niet meer overeenkomen met keuzes. Leiderschap dat niet meer in lijn is met wat innerlijk gevoeld wordt. Een manier van organiseren die niet meer past bij de aard van het werk.

Organisaties en ondernemingen gedragen zich daarin niet anders dan levende systemen. Ze reageren op verstoringen in samenhang, niet alleen op zichtbare fouten. En hoe subtieler de verstoring, hoe lastiger ze vaak te duiden is.

Die fragmentatie is niet altijd direct zichtbaar, maar wel voelbaar. Zoals een lichaam dat ogenschijnlijk functioneert, maar signalen afgeeft dat er iets niet in balans is. Nog voordat er een diagnose is, weet je dat het niet klopt.

Organisaties en ondernemingen gedragen zich daarin niet anders dan levende systemen. Ze reageren op verstoringen in samenhang, niet alleen op zichtbare fouten. En hoe subtieler de verstoring, hoe lastiger ze vaak te duiden is.

Coherentie als onderstroom

Binnen de Human Coherence Codes™ van Carla de Ruiter verschuift de aandacht van losse interventies naar die onderliggende samenhang. Coherentie wordt daarin geen abstract begrip, maar een ervaarbare kwaliteit. Het gaat over de mate waarin verschillende lagen met elkaar in verbinding staan. Van hoe je fysiek aanwezig bent tot hoe je betekenis geeft, van overtuigingen tot expressie.

Wanneer daar afstemming ontstaat, verandert er iets fundamenteels. Richting hoeft niet meer geforceerd te worden. Keuzes vallen als het ware op hun plek. Niet omdat ze logisch zijn beredeneerd, maar omdat ze kloppen in het geheel.

Denklijnen van onder andere David Bohm raken hieraan wanneer hij spreekt over een impliciete orde die onder de zichtbare werkelijkheid ligt. Een ordening die niet direct zichtbaar is, maar wel voelbaar wordt wanneer er samenhang ontstaat. Ook binnen het werk van Otto Scharmer, in zijn benadering van Theory U, zien we deze verschuiving terug: leiden niet vanuit analyse alleen, maar vanuit een diepere afstemming op wat zich wil ontvouwen.

In de Human Coherence Helix™ worden verschillende lagen met elkaar in verband gebracht, van biologische basis tot de manier waarop iemand zich uitdrukt in de wereld. Juist in die gelaagdheid wordt zichtbaar waarom verandering soms vastloopt, ook wanneer er ogenschijnlijk ‘alles aan gedaan’ wordt.

Zicht krijgen op wat zich niet direct laat zien

Om die samenhang niet alleen te voelen maar ook zichtbaar te maken, zijn de Human Coherence Codes™ ontwikkeld. Het is een manier van kijken naar het geheel van een systeem. Het ziet waar spanning zit en waar patronen zich herhalen. Maar ook waar ontwikkeling stokt en waar beweging mogelijk wordt. Je kent het plaatje vast wel van de ijsberg, waarbij het merendeel zich onder die ijsberg bevindt. Daar zit die onderstroom.

In de Human Coherence Helix™ worden verschillende lagen met elkaar in verband gebracht, van biologische basis tot de manier waarop iemand zich uitdrukt in de wereld. Juist in die gelaagdheid wordt zichtbaar waarom verandering soms vastloopt, ook wanneer er ogenschijnlijk ‘alles aan gedaan’ wordt.

Het maakt invoelbaar dat duurzame beweging niet ontstaat door één knop om te zetten, maar door het herstellen van samenhang.

Waar iets nieuws begint

Herken je dat je die onderlaag wilt leren lezen en voel je dat er meer in je onderneming en organisatie speelt dan je zo kunt waarnemen? Wil je daar mee aan de slag en ontdekken wat er uit verband is geraakt? In jou, in je onderneming, leiderschap of organisatie?

Lees dan vooral verder op een van de volgende linkjes: voor ondernemers of voor leiders.

Kom je er niet uit, maar wil je graag onder de oppervlakte weten wat er speelt en ben je klaar voor een verschuiving, neem dan contact met me op via het contactformulier onder aan de pagina. Dan kijken we samen hoe de Human Coherence Codes™ een transformatie in gang zetten.