Pionieren nieuwe stijl:


De logische volgende stap naar synergie en co-creatie. Waarom pionieren niet langer iets is wat je in je eentje doet!

Waarom pionieren we alleen en hebben we het idee dat we vaak zelf het wiel moeten uitvinden? Wanneer we de pionierende voorhoede en cultuurvoorbereiders om ons heen observeren, lijkt alleen opereren één van de opvallende kenmerken te zijn van een pionier.

Ook ik ben lange tijd een pionier in mijn eentje geweest maar het gaf mij uiteindelijk niet genoeg voldoening. Wanneer ik met andere pioniers samen was en sprak over mijn plannen, kwamen we met elkaar tot grotere inzichten dan ik alleen had kunnen bedenken. We vulden elkaar perfect aan. De nieuwsgierige sfeer om met elkaar een thema te onderzoeken of de extase die we naderhand met elkaar ervoeren, lieten mij niet meer los. Gaandeweg ontdekte ik dat het, na een periode van in m’n uppie pionieren, logisch is dat er een volgende stap komt die vele malen effectiever is. Ik noem dit “Pionieren nieuwe stijl”.

Dit is pionieren met de kracht van synergie en co-creatie. Deze uitdagende stap vraagt misschien nog wel méér lef dan pionieren zoals we dat gewend zijn. In dit artikel leg ik uit wat pionieren nieuwe stijl is en wat het belang is van synergie en co- creatie. Om een goed beeld te geven van pioniersschap in onze tijd en te begrijpen wat een volgende, logische stap is, geef ik eerst de relatie aan tussen de geschiedenis en pioniersschap.

Pionieren door de eeuwen heen

Pioniers zijn er altijd al geweest. Het waren de uitzonderlijke, vaak visionaire mensen die zagen wat er mogelijk was en de rest van de bevolking daarmee een stap voor waren. Mede hierdoor kwam een cultuur verder vooruit. Het waren de leiders die met oplossingen kwamen waar niemand opgekomen zou zijn. Het waren de waaghalzen die van de gebaande paden afweken en lef toonden door het anders te doen. Het waren niet alleen mannen, maar ook vrouwen. Ik geef de grove ontwikkeling van ons menselijk bewustzijn en cultuur weer (de zes waardesystemen), zoals Clare Graves dit heeft beschreven in zijn onderzoek dat we kennen als “Spiral Dynamics”. Ik heb zijn belangrijke werk toegepast op het pioniersschap vanaf het tweede waardesysteem:

Mythisch bewustzijn (40.000-30.000 jaar geleden)

In de tijd dat primitieve stammen onze wereld bevolken, handelen de sjamanen als de pioniers van hun tijd. Zij hebben een grote invloed op de stam. De tekenen die natuurgeesten hun geven, beheersen hun denken en hebben invloed. Belangrijke beslissingen hangen daardoor voornamelijk af van wat er buiten de mens plaatsvindt.

Stammenoorlogen en plunderingen (30.000-5000 jaar geleden)

Doordat het blikveld steeds groter wordt, ontdekt men andere stammen buiten de eigen stam. Deze raken met elkaar in oorlog en strijden om de meest vruchtbare leefgebieden. Plunderingen zijn aan de orde van de dag. De sterkste partij wordt beloond. Hiermee komen macht en wilskracht centraal te staan. Een pionier wordt vooral gezien als een held die een strijd wint. Langzaamaan komt er een besef dat de gevolgen van veldslagen en het streven naar macht niet zaligmakend zijn. Ook de helden en machtigen sterven namelijk uiteindelijk.

Traditionele tijd (3000-5000 jaar geleden tot 400-300 jaar geleden)

Vanuit de chaos en het recht van de sterkste ontstaat een wereld waarin orde en moraliteit hun intrede doen. De grote godsdiensten komen op en krijgen een centrale plek in het leven van velen. Waarden en normen, regels en discipline dringen door tot de mensheid. Wie zijn dan de pioniers?

Binnen het christendom kun je bijvoorbeeld denken aan Jezus en zijn discipelen. Zij maken de morele weg vrij en geven een voorbeeld voor hoe men kan leven.

Zij zijn cultuurvoorbereiders met een missie. Deze traditionele tijdsperiode beslaat enkele eeuwen waarin vele pioniers zich uitspreken over hoe men hoort te leven. Hun denken is zwart- wit gekleurd: je bent een goed óf een slecht mens. Leefregels zijn er om na te leven en te worden bewaakt. Doordat er voorheen veel chaos was, is het antwoord hierop het inperken en beheersen hiervan en het stellen van een voorbeeld.

Moderne tijd (opkomst eind 1500, 1600, 1700)

Na verloop van tijd staan er pioniers op die twijfels krijgen over de heersende autoriteit. Er komen meningsverschillen onder de gelovigen en er ontstaan meerdere waarheden. De moderne tijd breekt aan. Wetenschappelijke interesse en marktwerking doen hun intrede. Er ontstaat een middenklasse tussen arm en rijk, met de mogelijkheid om je op te werken. Je ziet hier een ander type pionier ontstaan. Pioniers zijn vooral de mensen die iets uitvinden, hongerig zijn naar informatie en die succesvol zijn in de wetenschap, de gezondheidszorg of de technologie.

Deze moderne tijd kenmerkt zich door zelfontplooiing en rationaliteit. Het heersende idee is dat de wereld maakbaar is en vol mogelijkheden. De pioniers zijn succesvol, ontplooien zich en verbeteren zichzelf continue. Als gevolg van de voortdurende concurrentie, ontstaat er een gevoel van eenzaamheid. De keerzijde wordt ook gezien: De wereld raakt uitgeput door onze materialistische instelling. Een meer humaan denken doet haar intrede. Er komt ruimte voor gemeenschapszin en voor gevoelens.

Postmoderne tijd (vanaf 1960 tot heden)

De postmoderne tijd breekt hiermee aan. Persoonlijke en innerlijke groei vormen de nieuwe manier van denken. We dromen van een betere wereld. Gevoelens gaan boven de rationaliteit zoals we die voorheen kenden. We gaan de diepte in met onszelf en leren te reflecteren op onszelf. Onze materiële welvaart biedt ruimte voor welzijn en de zorg voor de minder bedeelden uit de samenleving. Pioniers zetten zich in voor gemeenschappelijke doelen.

Bob Geldof stelt in 1985 “Band Aid” samen, een liefdadigheidsgroep om de hongersnood in Ethiopië te bestrijden. De optredens worden massaal bekeken door de hele wereld en gesponsord. Het besef groeit dat we er voor elkaar moeten en kunnen zijn en dat wordt bekrachtigd door dit initiatief. De nadruk bij postmoderne pioniers ligt vooral op idealisme en iets goeds willen doen voor de planeet.

Waar staan we nu?

Uit de geschiedenis blijkt dat de invulling die we gegeven hebben aan het pioniersschap afhankelijk is van onze levensomstandigheden. Ons denkpatroon bepaalt vervolgens hoe we naar de wereld kijken, vanuit die levensomstandigheden. Clare Graves heeft ontdekt dat we, naarmate onze levensomstandigheden veranderen, uitgroeien tot steeds meer complexe wezens met complexere manieren van denken. Alle capaciteiten die we tot nu toe ontwikkeld hebben en die we ons door de geschiedenis heen, eigen hebben gemaakt, werken tot op de dag van vandaag in ons door.

Wanneer je kijkt naar het pioniersschap van nu, zie je dat dit zeer divers is. Dat is ook logisch, omdat het al die elementen (waardesystemen) in zich heeft die ons vanuit de geschiedenis hebben gevormd. Zo kun je een pionier zijn die anderen leert om succesvol te zijn of je kunt idealen hebben en deze nastreven met goede doelen. Misschien herken je jezelf wel in één van deze omschrijvingen? Je kunt ook een pionier zijn die de wereld grotendeels ziet vanuit een mythisch bewustzijn. Dit is misschien wat moeilijker te plaatsen, maar je kunt bijvoorbeeld denken aan iemand die helderziende gaven heeft en ons laat zien dat er meer is tussen hemel en aarde.

Meer complexiteit, meer crises

We zijn op een punt aangekomen dat we in onze postmoderne maatschappij te maken hebben met complexe vraagstukken. Deze gaan verder dan alleen ons eigen land. Zo hebben we een wereldwijd vluchtelingenprobleem, een financiële, economische crisis en een milieucrisis. Dit alles vraagt dat we de handen ineen slaan om tot betere oplossingen te komen. De oplossingen die we voorheen gebruikten, werken niet meer afdoende. In mijn ogen geldt dat ook voor het postmoderne pioniersschap zoals we dat kennen. Als we onze cultuur op een positieve wijze willen veranderen en met nieuwe antwoorden willen komen, is het noodzakelijk dat we ook als pioniers ons denken bijstellen en handelen vanuit meer ruimte. Door een groter perspectief te hanteren, zie je uiteindelijk meer.

Wat komt er na een postmoderne samenleving?

De moderne tijd heeft ons veel welvaart gebracht. De postmoderne tijd heeft ervoor gezorgd dat we steeds meer een individu zijn geworden en ons hiermee identificeren. Wanneer je als pionier een ideaal hebt voor een betere wereld en hier actief vorm aan geeft, kan dat tegelijkertijd leeg voelen. Waarom? Omdat je die versterking en invloed van de maatschappij voelt in je eigen ervaring. De sterke individualisering zorgt er namelijk ook voor dat je alles teveel op jezelf betrekt of dat je teveel blijft hangen in een gevoel van onmacht. Je denkt dat jij iets niet alleen op kunt lossen, omdat er zoveel drama’s zijn. Je voelt je gefrustreerd omdat je niet goed weet welke kant je dan wél op moet gaan. Dan kun je je heel klein voelen. Ook als pionier. Ondanks al je goede bedoelingen. Er breekt een nieuw stadium van ontwikkeling aan wanneer we inzien dat het oude systeem niet meer werkt.

Geel waardesysteem

Clare Graves spreekt over een grote overgangsfase in de menselijke natuur die komt na de postmoderne tijd. Hij noemt dit het gele waardesysteem. In zijn artikel “Human natures prepares for a momentous leap”, 1974, voor “The futurist”, legt hij uit dat de geel georiënteerde levenshouding veel vrijer is dan de levenshouding van de andere waardesystemen die hiervoor kwamen. Geel gecentreerde mensen lijken zich geheel vrij en onafhankelijk van hun leefomgeving te kunnen bewegen en uiten. Zo zijn ze niet meer bang om afgewezen te worden en zijn ze niet meer bang voor het oordeel van andere mensen of van God.

Daarnaast hebben ze geen behoefte meer om indruk te maken op anderen en hoeven ze niet meer koste wat het kost de top te bereiken. Ook streven ze geen absolute waarheden meer na en is ergens bijhoren niet meer hun eerste behoefte. Kort samengevat: ze zijn vrij van irrationele angsten en dwangmatige behoeften en ze vertonen geen compulsief gedrag. Deze gele vrijheid wil overigens niet zeggen dat mensen met het gele waardesysteem niet verbonden zijn met hun omgeving. Integendeel: geel gecentreerde mensen zijn juist zeer betrokken en vertonen veel compassie. Het grote verschil met andere waardesystemen is echter dat ze zich niet angstvallig of dwangmatig door hun leefomgeving laten leiden.

Hoe ziet de nieuwe pionier eruit?

Een pionier die kijkt en leeft vanuit een geel waardesysteem ziet dat de wereld een gebalanceerd systeem is van in elkaar grijpende krachten, maar ook dat de wereld chaotisch en complex is. De aarde heeft een limiet bereikt als het gaat over grondstoffen en deze pionier ziet dat het vanzelfsprekend tijd is voor radicale verandering. De wereld vraagt om integratie van al deze complexiteit. Deze pionier wil blijven leren en bijdragen aan iets dat groter is dan hij-/zijzelf. Deze pionier staat bewust en sterk in het leven en wil vanuit zijn of haar unieke talenten en capaciteiten samenwerken met anderen.

Dubbele uitdaging

Een pionier die opereert vanuit het gele waardesysteem werkt op het randje van waar we als mens zijn in de evolutie van ons bewustzijn. Daarmee krijgt pioniersschap in deze tijd een dubbele uitdaging. We weten dat pionieren om leiderschap vraagt, maar we weten nog niet precies hoe het is om op dat randje te durven zijn en met elkaar uit te vinden hoe de wereld er dan uit ziet. Deze ontwikkelingssprong is nog zo pril dat deze vraagt om iets in gang te zetten wat nog niet eerder is gebeurd.

Synergie en co-creatie

Het nieuwe pionieren draait niet meer om overleven of levensonderhoud (zoals in de zes eerdere waardesystemen), maar gaat over daadwerkelijk essentieel mens zijn vanuit de realiteit zoals deze is en het actief verder vorm geven van deze realiteit. Pioniers zijn altijd de wegvoorbereiders geweest bij de verandering van cultuur en bewustzijn.

Synergie en het samen (co)- creëren (want met meer weet en zie je meer) komen steeds meer centraal te staan en bieden een oplossing voor de complexiteit in de wereld waarin wij leven.

Als het gaat over co-creatie ben ik geboeid door het werk van Barbara Marx Hubbard. Zij schrijft in haar boek “Bewuste evolutie, bewustmaking van de kracht van ons maatschappelijk potentieel” dat we bij co-creatie twee elementen inbrengen: onze spirituele essentie en onze wetenschappelijke en maatschappelijke capaciteiten, waarmee we deelnemen aan het evolutieproces.

Wanneer deze elementen zich vermengen, wordt er een nieuwe mens geboren: een mens van het universum, een medeschepper, een unieke en persoonlijke uitdrukking van het goddelijke. Zij ziet de medescheppende mens als iemand die wordt gemotiveerd door een diepe “Spirit” vanuit het hart, en die geactiveerd wordt om zijn unieke scheppingsdrang tot uitdrukking te brengen omwille van zichzelf en de wereld. Hoewel zulke mensen in de geschiedenis af en toe al hebben bestaan, is de “Spirit” waar zij over schrijft in de massa’s nooit eerder te voorschijn gekomen en tot uitdrukking gebracht. Zij ziet de medescheppende mens als een nieuw archetype op aarde. De opkomst daarvan wordt aangegeven door de verschuiving van voortplanting (procreatie) naar medescheppen (co-creatie).

Een ander soort organisatie

Ik ben een tevreden mens. Ik ben een pionier, maar niet langer in mijn eentje. Achter de schermen op de redactie van Pioniers Magazine hebben we een organisatievorm opgezet die doet denken aan de nieuwe organisatie waar Frederic Laloux het over heeft in zijn boek "Reinventing organisations" (zie onze boekrecensie.) Ieders talent wordt hierin benut en we werken met elkaar niet alleen aan de missie van Pioniers Magazine, maar ook aan ieders individuele missie. Niet alleen mijn missie krijgt daarmee een impuls, maar ook die van iedereen, ook weer verbonden met ieders netwerk. Vanuit onze co-creatie bouwen we aan een nieuw fundament dat hopelijk aanstekelijk werkt voor jou als lezer.

Pioniers zijn de voorbeelden voor de maatschappij. Ik kijk uit naar alle nieuwe, vergaande stappen in de ontwikkeling van de maatschappij die we met elkaar gaan zetten!

Stap jij met ons mee?

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Pioniers Magazine oktober 2015

Uitgelichte berichten
Binnenkort komen hier posts
Nog even geduld...
Recente berichten
Archief
Zoeken op tags
Volg ons
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square

© 2017-2020 Proudly created by Carla de Ruiter | Decide2develop | Privacyverklaring